PERIOD

NAJVAŽNIJI DOGAĐAJI KOJI SU UTICALI NA  FORMIRANJA IDENTITETA KIKINDE


1725.


Naziv   GROSS KIKINDA obeležen je na Mersijevoj karti kao napušteno mesto


1750.


Od 1750. do 1753. godine Srbi naseljavaju prostor Kikinde u dolini rečice Galacke koja je ogranak reke Moriš


1769.


Formiranje naselja počinje spajanjem tri seoceta.

U centru je sazidana Srpska pravoslavna crkva posvećena sv, Nikoli, bez tornja. Ona je najstariji sačuvani objekat graditeljske baštine danas. I danas krasi centar Kikinde.


1774.


Carica Marija Terezija, posebnom privilegijom formira VELIKOKIKINDSKI PRIVILEGOVANI DIŠTRIKT, specifičan oblik regionalne samouprave u državno-političkom ustrojstvu austrijske monarhije koji je stanovništvu garantovao značajne ekonomske i političke slobode i povlastice. Trajao je 100 godina, od 1774. do 1876. godine.


Prva polovina 19. veka




Sagrađena je PRVA ZGRADA za potrebe OPŠTINE. Kikinda postaje administrativni centar (1812. godine)

Gradi se ZGRADA MAGISTRATA, tzv. “KURIJA” (od 1836. do 1839. godine). Svi važniji događaji u političkom Životu ovog grada zbivali su se na ovom mestu. Objekat postaje najznačajniji reper prepoznatljivosti grada.


Osnovana je Gornjotorontalska vodna zadruga za zaštitu od poplava (1845. godine). Ona je preteča i začetnik današnjeg hidrosistema Dunav-Tisa-Dunav.


Između 1836. 1847. godine u ovoj banatskoj  žitnici postoji najveći broj specifičnih mlinova ravnice “Suvača” (51 suvača) Godine 1781. Kikinda ima 17 suvača, do 1800. 32. Suvače postaju posebno obeležje Kikinde.


Druga polovina 19. veka

Privremeni katastar (1852. godina predstavlja osnov za uspostavljanje imovinsko – pravnih odnosa na zemljištu.


Posle velikih poplava 1857. godine, rečica Galacka odsečena je od reke Moriš. Postala je kanal za skupljanje suvišnih kišnih voda (to je i danas). Grad postepeno ostaje bez reke.


Počinje rešavanje komunalnih problema.Pojava prvih fenjera  na kikindskim ulicama svrstava Kikindu u uređene varošice.  Godine  1867. Kikinda je bila osvetljena sa preko 100 fenjera.


Putovanja u Evropu donose Kikindi tehnički napredak. Suvače gube bitku u konkurenciji  sa bržim i savremenijim načinom mlevenja žita - parnim mlinovima. PRVI PARNU MLIN, kao filijala bečkog deoničarskog društva, osnovan je 1862. godine, a jedan od prvih parnih mlinova Dampfmühle (Damfil), izgrađen je 1869. godine. Krak železničke pruge di Damfila izgrađen je 1873. godine.


Izgradnja železničke pruge Segedin-Velika Kikinda-Temišvar počela je 1853. godine


Osnovana je ciglana Mihalja Bona ( 1867. godine),  preteče IGM “Toza Marković” , danas najpoznatije ciglane u našoj zemlji i južnoj Evropi.


Rimokatolička saborna crkva u centru grada renovirana je 1885. godine. Sagrađena je na mestu stare 1781. godine, osvećena 1811.


Godine 1880. sagrađena je sinagoga (srušena je podle Drugog svetskog rata).


Veliki požar u Kikindi (1888. godine) uništio je 365 kuća i mnoge druge vrednosti. Pored kuća izgorelo je i 168 drugih građevina ( sve zgrade su bile izgrađene od lako zapaljivog materijala-pletare ili od naboja i pokrivene trskom).


Opština propisuje obavezu da se sve zgrade zidaju ciglom i pokrivaju crepom, pre svega da se zaštite od eventualnog požara, a istovremeno i da se primeni savremeniji način gradnje objekata. Bila je to briga opštine da fizičke strukture grada budu pogodnije za stanovanje i trajnije.

Kraj 19. veka

Od 1. januara 1893. godine, KIKINDA postaje GRAD SA SAMOSTALNIM SENATOM I MAGISTRATOM.


 Sazidana je nova GRADSKA VEĆNICA sa tornjem, na mestu stare  zgrade (građena je od 1891. do 1894. godine). Postaje obeležje prepoznatljivosti  grada kao adminstrativnog centra severnog Banata.


Posvećuje se pažnja komunalnim problemima: uređena je pijaca, zasađeni drvoredi lipa u glavnoj ulici i izvršeno pošumljavanje vašariašta 1896. godine. Iste godine uvedena je prva linija javne rasvete od trga do parnog mlina. Kikinda sve više liči na grad.


Pojavljuju se nova prevozna sredstva: bicikl - 1894. godine (i danas  veoma važno i karakteristično prevozno sredstvo za ravnicu), a omnibus 1896. godine.


Izvršeno je imenovanje većine kikindskih ulica (1898. godine). Tada dati nazivi ulica ostali su do Drugog svetskog rata.


Sagrađena je SUVAČA na uglu Nemanjine i Moravske ulice 1899. godine (danas jedina u Vojvodini i SRBIJI) i jedan od najvažnijih repernih objekata  u Kikindi)

Početak 20. veka

Kikinda dobija nova javne sadržaje:


-          PRVU ELEKTRIČNU CENTRALU 1910. godine,

-          Gradski park “BLANDAŠ” - narodni vrt za odmor


Okupacija Kikinde od strane nemačkih trupa u Drugom svetskom ratu, od 1941. do početka oktobra  1944. godine ostavila je velikog traga.

Sredina 20. veka

Pronađeno je najveće nalazište nafte i gasa u našoj zemlji (1994. godine). Veći deo grada leži na ovim prirodnim resursima. taj resurs će doprineti boljoj komunalnoj opremljenosti grada i uređenju njegovih javnih prostora.


Iz naziva grada izbacuje se odrednica Velika i grad se od tada zove KIKINDA ( 1947. godine).

Sredina 20. veka

Šezdesetih godina grade se, na neizgrađenom zemljištu naselja A B;C i D sa porodičnim stambenim kućama, deo i za radnike IGM “Toza Marković”.


Šezdesetih godina započinje kolektivna stambena izgradnja na lokaciji Mikronsselja, na neizgrađenom građevinskom zemljiaštu.


Počelo organizovano snabdevanje stanovništva pijaćom vodom iz arteskih bunara povezan ih vodovodnom mrežom (1960. godine)


U periodu 1960. do 1970. godine započinje asfaltiranje ulica i trotoara i izgradnja gradskog uređaja za prečišćavanje gradskih otpadnih voda.


Uređuje se STARO JEZERO - ŠTEVANČEVA BARA kao gradsko kupalište na proširenju nekadašnjeg toka rečice Galacke (1962. godine)


Osnovan je Zavod za urbanizam 1965. godine. Od tada  se kontinuirano izrađuju urbanistički planovi nadograđujući formiranu urbanističku matricu u 19. veku. Grad se urbanistički uređuje, razvija i čuva svoj identitet.


Sredina 20. veka


Iste godine,1965. izgrađen je KIKINDSKI KANAL deo OKM (osnovne kanalske mreže) hidrosistema Dunav - Tisa - Dunav ( Kikinda danas nema pirodni vodotok).


Kraj 20. veka




Grad dobija DVORANU ZA MALE SPORTOVE SA ZATVORENIM PLIVAČKIM BAZENIMA (1978. GODINE),  a prostor oko “Števančeve bare” na površini oko 93. ha uređuje se kao Sportsko rekrecioni centar ”Jezero” . Sport i rekreacija postaju sastavni dei života stanovnika grada, a školska deca uče plivanje u školi plivanja (iako je Kikinda grad bez reke), od tada se u gradu razvija plivački i vaterpolo sport.


Formirano IZVORIŠTE PIJAĆE VODE iz subarteske izdani sa dubine od 160 do 240 m na lokalitetu “Šumica” , 1976. godine. Na tom lokalitetu nalazi se i danas.

Objektima nadgradnje: GRADSKOM BOLNICOM, HOTELOM “NARVIK” - A  Kategorije, stambeno -poslovnim kompleksom “Galacka”, automstskom telefonskom centralom za 40 000 predplatnika, razvijenim industrijom i poljoprivredom, izgrađenim novim srednjioškolskim objektima i objektima dečjih ustanova, brigom o očuvanju objekata graditeljske baštine i objekata kulture, osamdesetih godina, KIKINDA postaje centar severnobanatskog regiona.


Gradski trg uređen kao pešačka zona na površini od oko 5,5 ha 1983. godine, postaje značajno obeležje prepoznatljivosti Kikinde


Izvršena je gasifikacija grada od 1984. do 1988. godine, te su poboljašani uslovi života i ekoloških prilika u gradu.


Godine 1995, rekonstruisan je ulični drvored u Ul Svetosavskoj od Ul. Partizanske do Ul. Mihajla Pupina, sa desne strane iz pravca Zrenjanina.


21. vek

POČINJE NOVI VEK, KOGA ĆE, NADAMO SE, KRASITI KONTINUITET PLANSKOG RAZVOJA GRADA I DALJE UNAPREĐIVANJE NJEGOVOG IDENTITETA.

Srpska pravoslavna crkva 1769. god.

Gradski trg krajem 19. veka

Kurija, 1835-41. god.

Najveći broj suvača 1847. god.

Železnička stanica 1857. god.

Prvi parni mlin, Damfil, 1869. god.

Prva električna centrala, 1910.god.

Števančeva bara, 1962. god.

Hotel "Narvik", 1980 god.

O knjigama O autoru O izdavaču Znate li ? Galerija Male grafike Kontakt Mapa sajta